Επιληπτική κρίση σε παιδί: τι πρέπει να κάνουν οι γονείς;
Έγινε ενημέρωση: πριν από 14 ώρες
Ένα επεισόδιο που μοιάζει με επιληπτική κρίση είναι πάντα πολύ αγχωτικό για τους γονείς, όμως η ψύχραιμη παρατήρηση βοηθά σημαντικά στην επόμενη κλινική αξιολόγηση. Η επιληψία αποτελεί βασικό πεδίο της παιδονευρολογίας και υπάρχουν εξειδικευμένες υπηρεσίες για την αξιολόγηση, τη διάγνωση και την αντιμετώπισή της.
Στον παρακάτω σύνδεσμο θα βρείτε το ενημερωτικό φυλλάδιο για γονείς και φροντιστές που επιμελήθηκε η Δρ Βράκα, στα πλαίσια της εργασίας της και σε συνεργασία με μια διεπιστημονική ομάδα, για την ιστοσελίδα του Βασιλικού Κολλεγίου των Παιδιάτρων (Royal College of Paediatrics and Child Health) το 2019.
Η αντίστοιχη ενημέρωση στα ελληνικά:
Πρώτος απύρετος σπασμός σε παιδιά και εφήβους
Αυτό το ενημερωτικό φυλλάδιο προορίζεται για γονείς και φροντιστές παιδιών ή εφήβων που είχαν μια πρώτη κρίση η οποία δεν θεωρήθηκε πυρετικός σπασμός. Βοηθά να κατανοήσετε τι μπορεί να σημαίνει το επεισόδιο, τι να κάνετε αν επαναληφθεί και ποια είναι τα επόμενα βήματα αξιολόγησης.
Τι είναι ο σπασμός;
Ο σπασμός είναι μια αιφνίδια διαταραχή της λειτουργίας του εγκεφάλου που μπορεί να αλλάξει προσωρινά την εμφάνιση, τη συμπεριφορά, την κίνηση ή την ανταπόκριση του παιδιού. Η εικόνα της κρίσης και ο τρόπος ανάνηψης μετά από αυτήν διαφέρουν από παιδί σε παιδί.
Ορισμένοι χρησιμοποιούν λέξεις όπως «κρίση» ή «επεισόδιο». Σε μερικά παιδιά η κρίση είναι εμφανής, με τίναγμα ή ακαμψία, ενώ σε άλλα μπορεί να εκδηλωθεί κυρίως με απλανές βλέμμα ή παροδική απώλεια επαφής.
Σημαίνει επιληψία;
Ένας σπασμός δεν σημαίνει απαραίτητα ότι το παιδί έχει επιληψία. Κάποια παιδιά δεν θα παρουσιάσουν ποτέ δεύτερο επεισόδιο.
Υπάρχουν πολλά είδη επιληπτικών κρίσεων, αλλά υπάρχουν και άλλα επεισόδια που μπορεί να τους μοιάζουν χωρίς να είναι επιληψία, όπως συγκοπικά επεισόδια, τικ, αφηρημάδα, διαταραχές ύπνου ή επεισόδια συγκράτησης της αναπνοής. Αν εμφανιστούν και άλλες κρίσεις, θα χρειαστεί περαιτέρω παιδονευρολογική εκτίμηση ώστε να διευκρινιστεί η διάγνωση και να οργανωθεί κατάλληλο πλάνο φροντίδας.
Πρώτες βοήθειες σε σπασμική κρίση
Σπασμική κρίση είναι εκείνη στην οποία το παιδί παρουσιάζει ακαμψία, τινάγματα ή και τα δύο. Στόχος σας είναι κυρίως να κρατήσετε το παιδί ασφαλές μέχρι να περάσει το επεισόδιο.
Τι να κάνετε
Μείνετε ψύχραιμοι.
Απομακρύνετε αντικείμενα που μπορεί να προκαλέσουν τραυματισμό.
Προστατέψτε το κεφάλι του παιδιού με ένα μαλακό στήριγμα ή κρατήστε το απαλά ώστε να μειωθεί ο κίνδυνος κάκωσης.
Σημειώστε την ημερομηνία και την ώρα έναρξης της κρίσης· αν η ακαμψία ή/και τα τινάγματα διαρκούν 5 λεπτά ή περισσότερο, καλέστε άμεσα ασθενοφόρο.
Γυρίστε το παιδί στο πλάι, σε θέση ανάνηψης, μόλις αυτό είναι εφικτό, ώστε να διευκολυνθεί η αναπνοή και να μειωθεί ο κίνδυνος εισρόφησης αν κάνει εμετό ή έχει υγρά στο στόμα. Θορυβώδης αναπνοή ή ήπια αλλαγή χρώματος μπορεί να παρατηρηθούν.
Αν μπορείτε, καταγράψτε την κρίση με το κινητό σας, γιατί το βίντεο μπορεί να βοηθήσει σημαντικά τον γιατρό ή τον νοσηλευτή στην αναγνώριση του τύπου της κρίσης και στον σχεδιασμό εξετάσεων ή θεραπείας. Προσπαθήστε να φαίνεται όλο το σώμα του παιδιού, να περιγράφετε φωναχτά τι βλέπετε και να δείχνετε πώς ανταποκρίνεται όταν του μιλάτε.
Μείνετε δίπλα στο παιδί μέχρι να επανέλθει πλήρως.
Μετά την κρίση το παιδί μπορεί να είναι μπερδεμένο, υπνηλικό ή να κοιμηθεί· καθησυχάστε το και επιτηρήστε το μέχρι να επιστρέψει στο συνηθισμένο του επίπεδο λειτουργίας.
Τι να μην κάνετε
Μην ακινητοποιείτε το παιδί και μην προσπαθείτε να περιορίσετε τις κινήσεις του.
Μην το μετακινείτε, εκτός αν βρίσκεται σε άμεσο κίνδυνο.
Μην βάζετε τίποτα στο στόμα του.
Μην του δίνετε φαγητό ή υγρά πριν αναρρώσει πλήρως.
Πότε να καλέσετε άμεσα βοήθεια
Καλέστε ασθενοφόρο εάν ανησυχείτε, αν το παιδί χρειάζεται ιατρική βοήθεια για οποιονδήποτε λόγο, αν η ακαμψία ή τα τινάγματα διαρκούν 5 λεπτά ή περισσότερο, αν μια κρίση ακολουθεί άλλη πριν συνέλθει πλήρως ή αν έχει τραυματιστεί ή δυσκολεύεται να αναπνεύσει.
Τι αλλάζει στην καθημερινότητα;
Είναι σημαντικό το παιδί να συνεχίσει, όσο γίνεται, το σχολείο, το νηπιαγωγείο και τις συνήθεις δραστηριότητές του. Ωστόσο, μέχρι να ολοκληρωθεί η αρχική εκτίμηση, χρειάζεται περισσότερη προσοχή σε ορισμένες δραστηριότητες.
Μπάνιο: το ντους είναι προτιμότερο από την μπανιέρα· αν κάνει μπάνιο σε μπανιέρα, πρέπει να επιβλέπεται συνεχώς από υπεύθυνο ενήλικα.
Σκαρφάλωμα: να μην ανεβαίνει ψηλότερα από το ύψος του σώματός του, εκτός αν φορά εξοπλισμό ασφαλείας και υπάρχει επίβλεψη.
Ποδήλατο ή πατίνι: μπορεί να συνεχίσει, αλλά χρειάζεται κράνος και ίσως επίβλεψη ή αποφυγή δρόμων με κυκλοφορία, ανάλογα με την ηλικία και τις συνθήκες.
Κολύμβηση και θαλάσσια σπορ: επιτρέπονται μόνο με συνεχή επίβλεψη από υπεύθυνο άτομο.
Οδήγηση: στους μεγαλύτερους εφήβους που διαθέτουν άδεια οδήγησης ισχύουν νομικές υποχρεώσεις και πρέπει να ζητηθεί η σχετική εθνική καθοδήγηση.
Ποιοι άλλοι πρέπει να ενημερωθούν;
Είναι χρήσιμο να ενημερωθούν το σχολείο, τα κοντινά μέλη της οικογένειας και οι στενοί φίλοι του παιδιού ότι είχε κρίση. Η κοινοποίηση βασικών οδηγιών πρώτων βοηθειών βοηθά να παραμείνει το παιδί ασφαλές σε περίπτωση νέου επεισοδίου.
Τι θα γίνει στη συνέχεια;
Συνήθως το παιδί χρειάζεται τουλάχιστον μία αξιολόγηση από παιδίατρο, παιδονευρολόγο ή άλλο κατάλληλο ειδικό. Ανάλογα με την κλινική εικόνα, μπορεί να χρειαστεί ηλεκτροκαρδιογράφημα (ΗΚΓ), ηλεκτροεγκεφαλογράφημα (ΗΕΓ), απεικόνιση εγκεφάλου ή/και εξετάσεις αίματος.
Ποιος θα παρακολουθήσει το παιδί μου;
Η τοπική ομάδα φροντίδας μπορεί να συμπληρώσει εδώ τα σχετικά στοιχεία:
Υπεύθυνος ιατρός/κλινική:
Τηλέφωνο επικοινωνίας:
Ημερομηνία ραντεβού ή παραπομπής:
Με ποιον μπορώ να επικοινωνήσω αν ανησυχώ;
Η τοπική ομάδα φροντίδας μπορεί να συμπληρώσει τα παρακάτω:
Παιδίατρος / Παιδονευρολόγος:
Γραμμή ή τμήμα επειγόντων:
Νοσηλευτής/τρια ή συντονιστής/τρια:
Άλλη χρήσιμη επαφή:
Τι μπορώ να κάνω στο μεταξύ;
Αν συμβεί νέα κρίση, προσπαθήστε ξανά να τη βιντεοσκοπήσετε. Παρότι μπορεί να σας φανεί δύσκολο ή αφύσικο εκείνη τη στιγμή, το βίντεο μπορεί να δώσει πολύτιμες πληροφορίες για το είδος του επεισοδίου και να καθοδηγήσει τη διερεύνηση ή την αντιμετώπιση.
Να φαίνεται όλο το παιδί στο πλάνο, να λέτε τι παρατηρείτε και να δείχνετε πώς ανταποκρίνεται όταν του μιλάτε ή το αγγίζετε απαλά.
Χρήσιμες σημειώσεις για την επόμενη εκτίμηση
Καταγράψτε την ημερομηνία και την ώρα του επεισοδίου, καθώς και ό,τι άλλο μπορεί να βοηθήσει τον γιατρό ή τον νοσηλευτή. Τα παρακάτω σημεία βασίζονται στο πρωτότυπο φυλλάδιο και μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως οδηγός.
Πριν από την κρίση
Τι έκανε το παιδί αμέσως πριν;
Ανέφερε κάποια ασυνήθιστη αίσθηση, όπως περίεργη οσμή, γεύση ή «παράξενο συναίσθημα»;
Παρατηρήσατε κάτι να προηγείται της κρίσης;
Είχε πρόσφατα πυρετό ή άλλη αδιαθεσία;
Υπήρξαν πιθανοί εκλυτικοί παράγοντες;
Κατά τη διάρκεια της κρίσης
Υπήρχε απλανές βλέμμα, αυτοματισμοί όπως χείλη που κινούνται, στροφή κεφαλής ή οφθαλμών; Ήταν τα μάτια ανοιχτά ή κλειστά;
Παρατηρήθηκε αλλαγή χρώματος, όπως ωχρότητα, ερυθρότητα ή κυάνωση;
Κάποιο μέρος του σώματος άκαμπτε, τιναζόταν ή συσπώνταν; Έπεσε κάτι από τα χέρια του;
Επηρεάστηκε η αριστερή πλευρά, η δεξιά ή και οι δύο;
Άλλαξε η εικόνα της κρίσης στην πορεία, για παράδειγμα άρχισε σε ένα σημείο και επεκτάθηκε;
Έβγαζε ήχους;
Ανταποκρινόταν ή έδειχνε συγχυτικό;
Υπήρξε απώλεια ούρων ή κοπράνων;
Πόση ώρα διήρκεσε το επεισόδιο;
Μετά την κρίση
Ήταν υπνηλικό; Κοιμήθηκε; Αν ναι, για πόσο;
Πόσος χρόνος χρειάστηκε μέχρι να επανέλθει στη συνηθισμένη του κατάσταση;
Κάποιο μέρος ή μία πλευρά του σώματος άργησε περισσότερο να επανέλθει; Αν ναι, για πόσο;
Σημαντική σημείωση
Το παρόν κείμενο είναι ελληνική απόδοση και προσαρμογή του περιεχομένου του φυλλαδίου «Following a first seizure without a fever in children and young people (information for parents and carers)», που δημοσιεύθηκε από το Royal College of Paediatrics and Child Health, έκδοση 1.2, Νοέμβριος 2019.
Αν το παιδί σας παρουσίασε επεισόδιο που μοιάζει με επιληπτική κρίση, η εξειδικευμένη παιδονευρολογική εκτίμηση από τη Δρ Βράκα μπορεί να βοηθήσει στη σωστή διάγνωση και καθοδήγηση.
Σχόλια